مسأله‌ ولایت‌ فقیه‌ و فروع‌ آن‌ از دیر باز محل‌ بحث‌ فقها و اندیشمندان‌ شیعی‌ بوده‌ است‌. امام‌ خمینی‌ (ره‌) نیز با طرح‌ مجدد این‌ مسأله‌ و تکمیل‌ آن‌ توانستند در عمل‌ نیز به‌ تشکیل‌ حکومت‌ اسلامی‌ نائل‌ شوند. در طریق‌ مبارزات‌ انقلاب‌ اسلامی‌ و پس‌ از آن‌، شاگردان‌ ایشان‌ از جمله‌ آیت‌اﷲ مهدوي کنی‌ نیز به‌ بسط‌، تبیین‌ و ترویج‌ این‌ نظریه‌ پرداختند. هدف‌ از این‌ پژوهش‌، تبیین‌ نظریه‌ ولایت‌ فقیه‌ از منظر آیت‌اﷲ مهدوي کنی‌ به‌ روش‌ تحلیل‌ محتوا است‌. براي این‌ منظور ابعاد مهمی‌ از این‌ نظریه‌ از قبیل‌ مشروعیت‌ حکومت‌ اسلامی‌، حدود اختیارات‌ ولی‌ فقیه‌، صفات‌ ولی‌ فقیه‌ و نظارت‌ بر رهبري مورد تحلیل‌ قرار گرفته‌ است‌. آیت‌اﷲ مهدوي کنی‌ ضرورت‌ تشکیل‌ حکومت‌ اسلامی‌ را امري برخاسته‌ از شرع‌ و مبناي مشروعیت‌ حاکم‌ اسلامی‌ را انتصاب‌ الهی‌ (نظریه‌ انتصاب‌) می‌دانند و جایگاه‌مردم‌ در حکومت‌ اسلامی‌ را صرفا در مرحله‌ فعلیت‌ و تحقق‌ حکومت‌ اسلامی‌ به‌ رسمیت‌ می‌شناسند. ایشان‌ در خصوص‌ اختیارات‌ فقیه‌، قائل‌ به‌ ولایت‌ مطلقه‌ فقیه‌ بوده‌ و بر همین‌ اساس‌ رابطه‌ ولی‌ فقیه‌ و قانون‌ اساسی‌ را تبیین‌ می‌کنند و در خصوص‌ نحوه‌ نظارت‌ بر رهبري نیز قائل‌ به‌ »نظارت‌ حراستی‌« هستند.